100 lat „Króla Rogera” w Operze Śląskiej // 100 Years of “King Roger” at the Silesian Opera

(English version follows.)

Już wkrótce w Operze Śląskiej w Bytomiu będzie można usłyszeć operę „Król Roger”. To tajemnicze i oryginalne dzieło od stu lat pobudza wyobraźnię publiczności.

„Król Roger” Karola Szymanowskiego to opera zakorzeniona w tradycji postromantycznej – nowoczesna, złożona, chromatyczna i dynamiczna, a zarazem przystępna i – co najważniejsze – piękna. Akcja tego trzyaktowego dzieła rozgrywa się na Sycylii w połowie XII wieku, jednak libretto nie skupia się tyle na realiach czasu i miejsca, co na wewnętrznych przeżyciach bohatera i jego relacji z własnymi przekonaniami.

W operze tytułowy Król Roger (baryton) żyje w harmonii ze światem – zarówno zewnętrznym, jak i własnym wnętrzem. Niespodziewanie pojawia się Pasterz (tenor), oskarżony o bluźnierstwo za „dziwne pieśni śpiewa na cześć nieznanego Boga”. Pasterz wykonuje swoje pieśni, porywając za sobą tłumy; wkrótce ulega mu także żona króla, Roksana (sopran). Król Roger przeżywa rozterki: czuje wewnętrzny impuls, by również podążyć za Pasterzem, lecz stawia opór. Ostatecznie, odmieniony, porzuca tron ​​i wyrusza w drogę jako pielgrzym.

Szymanowski początkowo określał „Króla Rogera” nie mianem opery, lecz „Misterium”, nawiązując do średniowiecznych widowisk religijnych. Dzieło to zawiera jednak również elementy oratorium. Jak trafnie ujęła to Opera Śląska: „Szymanowski prowadzi słuchacza w stronę refleksji nad absolutem, tworząc sugestywną, niemal mistyczną opowieść o człowieku budującym siebie na nowo”.

Setną rocznicę warszawskiej premiery „Króla Rogera” (która odbyła się 19 czerwca 1926 roku) Opera Śląska uczci koncertowym wykonaniem dzieła. Nie będzie to jednak zwyczajny koncert, gdyż Opera Śląska nawiązała współpracę z Lechem Majewskim, który odpowiada za reżyserię wizualną i inscenizację.

Majewski cieszy się międzynarodowym uznaniem zarówno w świecie teatru, jak i filmu; słynie z mistrzowskiego łączenia obrazu, dźwięku i słowa, traktując je jako równorzędne elementy całości. Opera Szymanowskiego idealnie nadaje się do takiego podejścia, gdyż muzyka pełni tu rolę narratora na równi z librettem, a symbolika i obrazowanie mogą nieść głębsze znaczenie niż śpiewane słowa. Jednym z oryginalnych rozwiązań inscenizacyjnych Majewskiego będzie umieszczenie chóru na drugim balkonie, z wykorzystaniem specjalnego oświetlenia i efektów wokalnych; chór znajdzie się zatem w bezpośrednim sąsiedztwie publiczności na widowni, otaczając słuchacza tak, jakby sam był jednym ze średniowiecznych Sycylijczyków wsłuchujących się w nauki tajemniczego Pasterza.

W tej koncertowej wersji opery można zatem spodziewać się symbolicznej warstwy wizualnej, która wzmocni i zinterpretuje narrację muzyczną, a także wciągnie widzów w psychologiczny wymiar dramatu.

Kierownictwo muzyczne obejmie Piotr Mazurek, współpracujący z Operą Śląską od 2023 roku; prowadził on tam muzycznie takie spektakle jak „Poławiacze pereł” Georges’a Bizeta, „Spartakus” Arama Chaczaturiana, „Halka” Stanisława Moniuszki czy „Korsarz” Adolphe’a Adama. Mazurek, wnikliwie analizujący każdy aspekt gry orkiestry i solistów współtworzących muzyczną atmosferę opery, wykazuje się wrażliwością pozwalającą sprawić, by zapisana muzyka trafiała nie tylko do uszu publiczności, ale także do serc i emocji. Przykładem może być jego pomysł podczas realizacji „Poławiaczy pereł” w Operze Śląskiej, by słynną arię tenorową „Je crois entendre encore” wykonać bardzo delikatnie, instruując tenora, aby śpiewał cicho. Efektem była pełna napięcia i emocji aria (w momencie, gdy Nadir rozmyśla o powrocie Leili i swojej miłości do niej), brzmiąca niczym krzyk duszy. Złożoność muzyczna „Króla Rogera” wymaga właśnie takiej wrażliwości, niezbędnej do skutecznego oddania wewnętrznych przeżyć bohaterów.

Jeśli chodzi o solistów, inscenizacja ta pozwoli usłyszeć znakomitych, nagradzanych śpiewaków w wymagających rolach – dla niektórych będą one nowością, dla innych zaś okazją do zaprezentowania nowej interpretacji klasycznej partii. W rolę króla Rogera wcieli się wybitny baryton Andrzej Dobber – artysta, którego sława w całej Europie sprawia, że ​​nie wymaga on przedstawiania. Rolę tę wykonywać będą również Stanisław Kuflyuk oraz Łukasz Klimczak.

W rolę Roksany – wykonującej arię, która zyskała sławę jako samodzielny utwór – wcieli się Rusłana Kowal, znakomita sopranistka, która kreowała już tę postać w Teatrze Wielkim w Warszawie oraz Teatrze Wielkim w Poznaniu. Drugą odtwórczynią roli Roksany będzie Gabriela Legun – również laureatka nagród, obecnie przygotowująca partię Liu w „Turandot” w Kolonii; dla niej rola Roksany będzie kolejnym nowym wyzwaniem artystycznym.

Partię Pasterza wykona tenor Andrzej Lampert, który w 2020 roku zdobył prestiżową austriacką nagrodę Musiktheaterpreis za kreację tej roli w inscenizacji wiedeńskiej. Artysta jest silnie związany z tą postacią: wielokrotnie wykonywał ją w Operze Bałtyckiej (w tym podczas występów w Kłajpedzie na Litwie w 2025 roku), a także współpracował z Operą Poznańską, prezentując wersję koncertową w Berlinie oraz pełną inscenizację w Poznaniu zaledwie kilka miesięcy temu. W rolę Pasterza wcieli się również Łukasz Załęski, doskonale znany śląskiej publiczności operowej jako znakomity tenor.

Przy przygotowywanym połączeniu talentów nie ma lepszego sposobu na uczczenie 100. rocznicy premiery „Króla Rogera” niż zobaczenie i usłyszenie go w Operze Śląskiej.

Daty występów:

19.06.2026 o godzinie 18:00 w Operze Śląskiej w Bytomiu

Obsada: Andrzej Dobber, Gabriela Legun, Andrzej Lampert, Michał Ryguła, Tomasz Theil, Anna Borucka

20.06.2026 o godzinie 18:00 w Operze Śląskiej w Bytomiu

Obsada: Stanisław Kuflyuk, Ruslana Koval, Łukasz Załęski, Tomasz Tracz, Zbigniew Wunsch, Anna Borucka

21.06.2026 o godzinie 18:00 w Operze Śląskiej w Bytomiu

Obsada: Andrzej Dobber, Gabriela Legun, Andrzej Lampert, Michał Ryguła, Tomasz Theil, Anna Borucka

23.06.2026 o godzinie 18:00 w Teatrze Śląskim w Katowicach

Obsada: Łukasz Klimczak, Ruslana Koval, Łukasz Załęski, Tomasz Tracz, Zbigniew Wunsch, Anna Borucka

*******

English Version:

Very soon, at the Silesian Opera in Bytom, Poland, you will be able to hear a performance of the opera “King Roger.” This mysterious and original opera has captured the imaginations of audiences for a century.

“King Roger” by Karol Szymanowski is an opera of the post-romantic tradition; modern, complex, chromatic, dynamic, yet still comprehensible and, what is most important, beautiful. The 3-act opera is set in Sicily in the mid 12^th century, ostensibly, but its libretto is not so much concerned with time and place as the inner workings of a man and his relationship with what he believes.

In the opera, King Roger (baritone) is at peace with his world, both inner and outer. Suddenly, a Shepherd (tenor) appears and is accused of blasphemy for “singing strange songs in honor of an unknown God.” The Shepherd sings these songs, and the people follow him, and soon the king’s wife, Roksana (soprano) is converted. King Roger is conflicted. At once he feels compelled to follow the Shepherd as well, but he resists. In the end, transformed, he gives up his throne, and becomes a pilgrim.

Szymanowski initially referred to “King Roger” not as an opera but as a “Mysterium,” due to its similarity to a mystery play. But this opera also has elements of oratorio. As the Silesian Opera has aptly put it: “Szymanowski leads the listener toward reflection on the Absolute, crafting an evocative, almost mystical tale of a man reinventing himself.”

The 19 June 1926 premiere of “King Roger” in Warsaw is being celebrated at the Silesian Opera with a premiere concert performance exactly 100 years later. This will be no ordinary concert, however, as the Silesian Opera has teamed with Lech Majewski, who will be directing the visual design and staging.

Majewski has an international reputation in both theater and film and is known for his masterful uniting of image, sound, and word as equal parts in a whole. Szymanowski’s opera is perfectly suited to this equalization because it is one where the music itself becomes the narrator as opposed to only the libretto, and where symbolism and imagery can mean more than any sung word. One original way in which Majewski will be staging this production will be to position the choir on the second balcony with amplified lighting and vocal effects, meaning the choir will be right there with the audience in the auditorium, surrounding the listener as if you yourself were one of the medieval Sicilian people listening to the teachings of the mysterious Shepherd.

We can, therefore, expect in this concert edition of the opera, a kind of symbolic imagery on stage that reinforces and interprets the musical narrative as well as brings the audience into the psychological drama.

Leading the music will be Piotr Mazurek, a collaborator with the Silesian Opera since 2023, where he has directed the music for the performances of Georges Bizet’s “The Pearl Fishers,” Aram Khachaturian’s “Spartacus,” Moniuszko’s “Halka,” and Adolphe Adam’s “Le Corsaire.” A keen analyzer of each aspect of the orchestra and soloists that make up the whole musical atmosphere of an opera, Mazurek has demonstrated a sensitivity in how to make the written music reach not only the ears of the audience but the heart and emotions as well. For instance, it was his idea in the production of “Pearl Fishers” at the Silesian Opera, to play the famous tenor aria “Je crois entendre encore” very softly and instruct the tenor to sing softly. This resulted in a tense, emotional aria (at the moment when Nadir contemplates the return of Leila and his love for her) that sounded like the cry of a soul. The musical complexity in “King Roger” requires such sensitivity, so that it can effectively portray the inner workings of the characters.

As for the soloists, this production will give us the opportunity to hear award-winning singers take on challenging roles, which, for some will be new, and for others, a chance to try a fresh interpretation of a classic part. King Roger will be performed by the exceptional baritone Andrzej Dobber, who really needs no introduction, such is his fame throughout Europe. This role will also be taken on by Stanisław Kuflyuk and Łukasz Klimczak.

Roksana, who sings an aria that is famous as a stand-alone piece, will be played by Ruslana Koval, an incredible soprano who has sung this role at the Grand Theater in Warsaw and the Grand Theater in Poznan. Another Roksana will be Gabriela Legun, another award-wining artist, currently creating the role of Liu in Turandot in Cologne, Germany, and for whom the role of Roksana will be another new creation.

The role of the Shepherd will be sung by tenor Andrzej Lampert, who won the prestigious Austrian Music Theater Prize (Musiktheaterpreis) in 2020 for his creation of this role in the Vienna production. He has been associated with this role throughout Poland, having performed it several times at the Baltic Opera, including in Klaipeda, Lithuania in 2025, as well as with the Poznan Opera, performing a concert edition in Berlin, Germany and a fully staged production in Poznan just a few months ago. The Shepherd will also be sung by Łukasz Załęski, well known to the Silesian Opera audience as a great tenor.

With the combination of talents that is being prepared, there is no better way to celebrate the 100^th anniversary of the premiere of “King Roger” than to see and hear it at the Silesian Opera.

Performance Dates:

19.06.2026 at 18:00 at the Silesian Opera in Bytom

Cast: Andrzej Dobber, Gabriela Legun, Andrzej Lampert, Michał Ryguła, Tomasz Theil, Anna Borucka

20.06.2026 at 18:00 at the Silesian Opera in Bytom

Cast: Stanisław Kuflyuk, Ruslana Koval, Łukasz Załęski, Tomasz Tracz, Zbigniew Wunsch, Anna Borucka

21.06.2026 at 18:00 at the Silesian Opera in Bytom

Cast: Andrzej Dobber, Gabriela Legun, Andrzej Lampert, Michał Ryguła, Tomasz Theil, Anna Borucka

23.06.2026 at 18:00 at the Silesian Theater in Katowice

Cast: Łukasz Klimczak, Ruslana Koval, Łukasz Załęski, Tomasz Tracz, Zbigniew Wunsch, Anna Borucka